• BIST 102.590
  • Altın 276,248
  • Dolar 5,7165
  • Euro 6,2917
  • Isparta 12 °C

ISPARTA PSİDYA BÖLGESİNDE MİL TAŞLARI ALDATMACASI..

BAYRAM AYGÜN

Uluborlu’ lu Osmanlı torunu Sofiya Korganokli hanımefendi ile yaptığımız uzun sohbette, tercümanımız Osmanlı torunı Haci Hristo Delibaş çevirisini yapıtı. Not aldım. 28 haziran 2019 Selanik-Esenli Osmanlı Türk Köyü.. İki saat içinde 16 sayfalık anlatıları yazmışım.

Osmanlı, Hamidoğulları, Selçuklu, Bizans, Roma (Psidya) dönemlerinin önemli olaylarını adları gibi biliyorlar. Nesilden nesile, dededen-nineden  toruna aktarıyorlar.. Herbir Osmanlı vatandaşlarının torunları (Ortodoks), Yunanistan’ a gönderilmiş olsalarda; Anadolu’ yu, ata topraklarını, Isparta’ yı unutmamışlar..

Rum ailelerinde canlı bir şekilde anlatımın devam edildiğini öğrendiğim. Anadolu’ nun geçmiş yaşam tarihi canlılığını devam ediyor. Her bir Mübadil torununun belleklerinde..

Uluborlu’ lu Rum ailenin hafızasından silinmeyen hatıraları not edebilmişim. Isparta’ daki Temel, (Turan) Emre, Sülebey (Sülübey-Kurtuluş), Kemer, Doğancı, Öküzbattı mahalleleri-nde oturanlarla akrabalıkları var.

Isparta çevresinde yaşayan Rumların,  Isparta ile olan ticari, kültürel bağlarını, Isparta’ lı Müslim, Gayrımüslim halkın geçmişini ancak bu anlatımlardan çıkarıyoruz. Isparta’ mız için önemli inanç, ticari, kültürel  tarih zenginliği olmalı!

İzninizle, bir fikrimi cesurca sizlere anlatmadan huzur bulmayacağım: Osmanlı’ nın her döneminde, (Uluborlu’ da Selçuklu  Hamidoğulları dönemi dahil) Isparta ve bölgemizdeki Müslümanların, özünü İslâm’ dan aldıkları güzellikle; 1918 de Isparta Acemleri (Ermenileri) 1924’ te de Isparta Rumları ağlıyarak, taşınmazlarını, özel eşyalarını komşu Müslümanlara emanet ettiklerini tespit ettim.

Bu cümlelerden olarak:

Türk tarihi, tarihle ilgili araştırma kurumlarımızdan, akademisyenlerimizden “Beşer İnsan“ “halk yaşamı” nın günlük iletişimlerini, ayrıntılı bilgileri almada ne yazık ki yoksunuz!

Biz Sofiya hanımın bahçeinde Hristo Delibaş ve Sofiya hanımdan anı-hatıraları dinleyip  notalırken, birbirine yakın köylerin ortak papazı Stavro efendi yanımıza geldi.                                 

Selanik yakınlarında bir Osmanlı köyü. Şimdi Uluborlu, Barla, Burdur ve Trabzondan Yunanistan’ a 1924 te zorunlu göçe tabi tutulan Osmanlı Mübadilleri oturmakta.                     

  Selanik ’ e 80 km uzaklıkta. Şu anda sohbet ettiğimiz Adali köyüne komşu Bağışlı, Semseli, Kasaplı, Apanomi, Mesmer Osmanlı köyleri var. Papaz, bu köylerin ortak papazı imiş. Yine bir Osmanlı camiisini kiliseye çevirmişler.

Hristo çok akıllı!. Papaz efendi gelince ev sahibi Sofiya hanıma sadece Isparta Psidya Ortodoksluk bölgesi ile ilgili, dini içerikli sorular sormaya başladı.                                                                                        Sofiya hanım dini anlatımlarının dışına çıkar gibi durumlarda, sayın Hristo bey hemen müdahale edip dini anıların anlatımında kalmasını sağlıyor.

Yanımıza gelen Papaz efendiyi yanıltmak için! Yunan hükümeti Ortodoks papazlarının uydu-sundalar. Sivil otoriteler, dini misyonların etkilerialtında olduğunu; Yunanistan’ın laik bir ülke olmadığını hatırlatalım. Bundan dolayı bu devirde papazlardan çekinilmekte... Onun için sayın Hristo Papaz efendi ile temkinli konuşmak zorunda olduğunu söylemeliyim!

 

Anadolu’ dan Yunanistan’a göçe zorlanmış Rum Ortodoks (ki hem Büyük İskender Rumları hem de Ortodoks Türkler de var) Lozan Mübadilleri’ nin nesilden nesile öğrenir, anlatır bir çok ata hatıralarını Isparta’ dan ve Anadolu’dan bir mirak olarak Yunanistan’a taşımışlar.

Sofiya hanım: ” - Bizim geçmiş dededen (dede: papus)  gelen, nineden (nine: yaya)  gelen hatıralarımızla yaşıyoruz.. Dedelerimiz, ilk geldikleri o günlerden bu güne hep böyle” diyor. “Isparta’dan, Küçük Asya’dan (Anadolu’dan)  getirdiğimiz geçmiş anılarımız olmasa Yunanistan bizim için çekilmez olurdu “ söyleminde bulunuyor..

 

Daha, düne kadar Türk ailelerinde iki bin yıldır söylene gelen Türk destanları gibi Isparta’ lı, Uluborlu’l u ,Barla’ lı ve Eğirdir Nis’ li Ortodoks Rumları da Roma, Selçuklu, Hamidoğulları Osmanlı  dönemlerindeki önemli olayları ya yazılı ya sözlü hatıralaştırmışlar.                                                   

Hafızalarında yer etmiş, diri tutmuşlar. Nesilden nesile anılarını anlatır olduklarıdır.                               

 Anadoluda ’da yaşayan tüm topluluklar Herodot’ tan bu yana ( Yunan tarihçisi Herodot M.Ö. 484 yılında Anadolu Muğla -Halikarnas- Bodrum’ludur.)   Kiliseler ve Müvadil (Macur) dernek-leri kitap halinde bastırmışlar. Bu kitaplardan şahsıma da verildi

Sofiya hanımın ilk anlattıklarını sizlerle kısaca paylaşayım.

1289’ lu yıllarda hiç bir zaman Müslümanlığı kabul etmeyen Moğol imparatoru Cengiz Han Anadolu’ da, Uluborlu, Yalvaç, Barla, Eğirdir, Burdur, Isparta, Beyşehir yöresiyle kısmen de Burdur’ da Müslümanlığı seçen insanları katlediyordu.

Psidya bölgesinde: Uluborlu, Eğirdir, Yalvaç, Burdur civarında Müslüman olanlara kıyıma uğratır. Müslümanlığa gönül bağlamış Kadın, çocukları köy meydanlarında askerlerince vahşice öldürürler. Tarihte "Moğol istilâsı" olarak not edilen katliamlardan Isparta ve bölgesi Roma döneminde, yollardaki uzaklığı, varılacak yeri yolculara hatırlatmak için yol kenarlarına dikilen Mil taşları faydalı olmuş. Isparta’lı Müslümanları ölümden korumuştur.  Moğol kıyım rüzgârı ortadan kalkınca Müslümanlar ve Hristiyanlarcanlarını kurtaran Mil taşlarını evlerinin bahşesine gömdükleriyine Sofiya hanımın anlattıklarından..

Bu bilgiler ilk defa Uluborlu Rum’u Sofiya kadından duymanın mutluluğunu yaşadım.Türk tarihine: Cengiz Han' ın orduları, istilâ ettikleri İslâm ülkelerinde taş üstünde taş bırakma-mışlar. Bazı köy ve kasabalar katliamcı Cengiz Han’ın askerlerinden korunmak için  (1291) yol güzergâhlarında bulunan, yolcuların kaç km yolunun kaldığını bildiren taşlar  Roma döneminden kalma.

untitled-1-025.jpg

Aylarca bölgede kalan  katliamcı ve İslam düşmanı hatta ortodoks Hristiyanları da katlet-mişler. Müslüman ve Hristiyanlar bazı köy ve şehir merkezlerinde bir ve beraber olmuşlar. Birlikte yollarda dikili Mil taşlarını evlerine, köy meydanlarına getirirler. Pisidia Bölgesi içerisi-nde, özellikle Isparta’ daki yerleşimler arasında bulunan Mil taşları işe yaramış.  Cengiz Han’ ın askerlerini: “Biz (Mil Taşları) taşlara tapuyoruz” mesajı verilmiş. Psidya (Isparta-Burdur bölgesi katliamdan kurtulmuş onlarca köy, kasaba insanın Cenciz Han askerlerinin Anadolu’ yu terketmelerinden sonra ölge insanları olan Müslümanlar ve Ortodıks Hristiyanlarderin bir nefes alırlar.

Müslüman katliamcısı Moğol Cengiz han’ın askerleriköylerine gelmek üzere olduğunda; köylüler hemen Mil taşlarının  etrafında toplanarak; ” -biz taşa tapuyoruz” mesajı vererek katliamdan kurtuldukları da yine Sofiya hanımın anlattıklarından öğreniyoruz.

Öte yandan:

Ünlü coğrafyacı, gezgin Strabon yazdığı seyahatnamesinde; Milattan Önce iki yüzlerde bölgede uygarlık kuran Frglerce yerleşim yeri olarak kullanılan Uluborlu (Apollonia) da milattan sonra 245’ lerde bölgedeki uygarlıklar Leda Taşı adı verilen, Uluborlu Kapı Dağı’ n a benzeyen taşlara  taptıkları seyahatnamesinde yazmıştır.

 

1292’ nin üçaylarbaşlangıçgününde Müslümanlar ve Gayrımüslümler Uluborlu Namazgâh’ ta toplanıp Hz.Muhammed ve Hz. İsa adına şükür duası ve pilavı dökerler. O gündür bu gündür Uşuborlu şehrinin bu bölgesi Namazgâh adını alır.                                                                                                          

Hacca gidecekler, savaşa,askere  uğurlananlarburada dûaları yapılır, şükür pilavları dökülür. Naile Sofiya Korganokli. 2019-Selanik-Adali köyü..

Herhalde Moğol askerlerin Müslümanlara ve Hristiyanlara  yönelik kıyımlarından Psidya (Isparta ve Bölgesi) halkı bu şekilde kurtulmuş olmalarının özü:  Frgya uygarlığına dayndığını söylemek abartı olmayacakrır. Araştırm: Bayram AYGÜN:2019 Selanik- 29 Haziran..

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÖNE ÇIKANLAR
  • Parlar Halı Yıkama
  • Mehmet Usta  Kahramanmaraş Dondurmaları
  • Hazal Halı Yıkama
  • Dynobil
  • Kule 246
  • Barışın Yeri
  • Eroğlu Yumurtacılık
  • İMAR BARIŞI HAKKINDA MERAK ETTİKLERİNİZ
  • YILDIZHAN PLANLAMA ÇEVRE MÜHENDİSLİK LTD.ŞTİ.
  • BADEZ KURUYEMİŞ
  • PARLAR HALI YIKAMA
  • RİSK KENTSEL DÖNÜŞÜM MERKEZİ
  • BERKAN YAPI DENETİM
1/20
Tüm Hakları Saklıdır © 2018 Son 32 | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0246 500 40 40