• BIST 102.590
  • Altın 276,221
  • Dolar 5,7165
  • Euro 6,2917
  • Isparta 12 °C

Isparta’ nın İsimli Kahramanları..

BAYRAM AYGÜN

1920’ li yıllar, Aziz Millet’ imizin, Isparta’ mızın “Milli Mücadele” yıllarıdır.

21 Temmuz 1920 itibariyle Isparta kahramanlarımızdan Hafız İbrahim Demiralay Nazilli Cephesinde birliğinin başındadır. Isparta, Ispartalıların insafına bırakılmıştır. Isparta sahipsiz değildir. Diğer Isparta kahramanımızdan birisi de Süldürzade Nadir Süldür beydir. 1. TBMM Isparta Milletvekili ve Kurucu Meclis üyesidir.                                                                                

Mustafa Kemal Paşa’ nın danışman hukukçusudur.  Kendisine kolkanat veren, beyefendi duruşuyla halkın özellikle Gayrımüslimlerin (Isparta Rumlarının)  takdir ve sevgisini kazanan dinadamı, Isparta  Kutlubey Mevlevî  Dergâhı Dedesi Ali Dede Efendi’dir.                

Isparta kahramanlarından Hafız İbrahim Demiralay ve Süldürzade Nadir Süldür bey kendi aralarında, zaman zaman birbirleriyle didikleşselerde; milli meselelerde, Isparta’ nın düşman işgaline uğramaması için amansız mücadelede hem fikirdirler..

 Hafız İbrahim Demiralay Isparta’ dan Batı Cephesine, Nazilli cephesine giderken Isparta’ nın güvenliği için Kuvvay-ı Milliye kurucu arkadaşlarına ve Isparta Vekili aynı zamanda   Isparta Belediye Başkanı Süldürzade Nadir Süldür’ emanet eder.

  TBMM Isparta Vekili Süldürzade,  Isparta Mevlevî Dergâhı Dededi Ali Dede Efendi ile birlikte, arkalarında Kuvvay-ı Milliye Teşkilatı ile birlikte Milli mücadeleye devam ederler.

Isparta’ dan Afyon,  Akşehir-Polatlı cephelerine erzak (lojistik) silah, cephane taşımı devam etmektedir..  Gayrımüslim Rum varlıklı tüccarların büyüksenecek destekleri söz konusudur.

1-113.jpg

Isparta’ nın muhtemel  Dinar, Sandıklı istikametinden Yunan, Burdur yönünden de İtalyan düşman kuvvetlerinin Isparta’ mızın işgal edilebileceği  gibi endişe, tahminler vardır.

Elimdeki belgelerden alıntılarla Isparta’ mızın “İsimli  Kahramanlar” ımızın kaleminden,” imzalı belgeden” kısa bir kahramanlık hikâyesini sizlerle paylaşayım.                                                  

Bu vatanın ne güçlüklerle, yeniden kazanılışını tanık olalım. Siz Ispartalılar, böyle atalarınız olduğu için gurur duymalısınız diyorum!  Bu belge için şahsımı yayınlama hakkı veren aileye saygı ve teşekkürlerimi sunarım.

2-077.jpg

Cepheye, Sandıklı, Afyon cephesine (1920’de) bahar aylarında: 3-4 ay durmaksızın silah, cephane ve erzak taşıtyan at arabacılar filo kolu ya da “KARANFİL Kolu” başkanı  Şimdi arabacı, İsimli Isparta kahramanımız  Alioğlu Mustafa Kalkınan’ ın yazdıklarına bakalım.

Milli Mücadele' nin unutulan İsimli Isparta Kahramanları’ ndan, arabacılarından bazıları: (Lakap ve o günkü tanınmışlık -bilinen-  unvanlarıyla)

Aslan Tevfik, Hopayanoğlu Ahmet Çavuş, Yavruoğlu Dede, Patlak Hafıza, Konurların Nuri (Nura),Babası Hacı Osman Ağa, Antekyeli veya (Antakyalı Hacı Ahmet, Haccumaların Hakkı, Kara Mustuk, Kör Osman Çavuş..

Daha birçok rahmetli Isparta Kahramanları.. Bu günlerimizi bizlere hazırlayan kahramanlar. Sizleri unutmadık, unutturmayacağız!

Biri daha var ki: Küçük Osman!.. Nam-ı Diyar Küçük Osman.. Vatan sevgisinde yüreği dağlar kadar büyük bir Kahraman’ ımız! Isparta arabacıları menfaat beklemeden sadece vatan uğruna, gözlerini kırpmadan tehlikeye atılmışlardı kendilerini.. Hele hele Isparta’ da Küçük Kör Osman kahramanımız var! Anı da bunlara da yer veriliyor.

3-060.jpg

Sandıklı‘ ya, cepheye gönderilmek üzere Osman olarak tanınan bu kahramanımız aç kalıyor.  Bir an olsun arabasının arkasında cephedeki savaşan kahramanlarımıza gönderilen yiyeceklere asla dokunmuyor. Bu nasıl bir asalet! Bu ne büyük bayrak ve vatan sevgisi!

Arabasının koşum atlarıyla konuşur. Der ki Küçük Osman:                                                             “-Vatan için ey atlar! Siz kendinizi sıradan bir koşum atı, arabacı atı zannetmeyin!  At’ sınız, kutsallaştınız. Kur’ân’ ımızda  bazı kutsallaşmış sûrelerinin adı hayvan adları vardır. Bakara (inek) sûresi, Nahl (arı) sûresi, An- kebût (örümcek) sûresi, Neml (karınca) sûresi, Fil sûresi.

Bu örneklerden hahaketle: Bu andan itibaren siz At’ larım, cepheye cephane, erzak  taşı-yorsunuz. Vatanımız kurtulacak. Siz At’ lar buna tardımcı oluyorsunz Siz de kutsalsınız: Cennete gideceksiniz” diyerek Sabdıklı yolunu defalarca gidip-gelen Küçük Osman’ ı Ispartalılar unutmamalı!.

 “Siz de Cennete gideceksiniz. Kutsal bir iş yapıyorsunuz!” diyerek atlarıyla konuşan Küçük Osman’ ın, ama yüreği vatan sevgisinde dağ kadar büyük!. Heykeli Isparta caddelerin başlarında neden yer almıyor?

Yemez-İçmez, uyumaz.. Tek derdi cephaneyi, erzakı Sandıklı’ ya ulaştırmak.. Söz konusu Rahmetli Isparta kahramanlarının çocukları, akrabaları şimdi aramızdalar.. Parayla, pulla alınmayan bir onur, şerefli bir tarih, aziz milletimiz, vatanımız, albayrağımız uğruna canlarını hiçe saymışlar.. Kabirleri Cennet olsun! 

Ve bu belgeleri kaleme alan bir başka kahramanımız 20 Şubat 1982’ de kaleme almış. Sonra Hak’ kın rahmetine kavuşmuş Kurtuluş Savaşı Isparta kahramanlarımızdan Arabacı Alıoğul larından Ali Oğlu Mustafa Kalkınan’ dır ..                                                                                  

Hep bu kutsal olayları başkalarından dinleyen rahmetli eşi Fadime Kalkınan, Damadı Selahattin Dığan’ a da Ispartalılar olarak; milletçe müteşekkiriz !.

Bu belgeyi hazırlayıp 37 yıl sonra şahsıma ulaştıran, diğer milli belgeleri yayınlamam için şahsıma emanet eden Ispartalı İşadamımıza  çok teşekkür ederim.

Kurtuluş Savaşı kahramanımız, Ispartalı Alioğullarından Alioğlu Mustafa Kalkınan bakın anı belgesini nasıl sonlandırıyor.

 “Kurtuluş savaşımız sırasında varlıklarını Kahraman Kumandan Mustafa Kemal’in ordusu-nun iyi savaşması için yardım ve desteklerini esirgemeyen Emre’ li Gayrımüslim Rum varlıklı ahalisinin hayırları, yardım, iyiliklerini, unutamayız.” diyor anı belgesinde yazmış Arabacı Alioğlu Mustafa Kalkınan.. 20 Şubat 1982

 “ Biz Isparta da Alioğulları derler. Dedenin dedesinden arabacılık bize hatıra.. Arabacıyız.. 1317 (Miladi: 1901) doğumluyum. Bu bilgileri verdiğimşu anda sağlığım yerinde (Allah’ a şükür!.), aklım başımda şuurumda yerinde. Bu bilgilerinyanımızda ve aklı başında olarak; vermiş olduğuma şehadet ederim,ederiz. Eşim: FadimeKalkınan, Damadım Selahattin Dığan, Ve ben Alioğullarından Nam-ı Diyar Ali Oğlu Mustafa Kalkınan İmza-Parmak imzası.. “

Nadir Efendi Süldürzade yi. TBMM Kurucu Meclis Üyesi, Isparta 1. Dönem Milletvekili, Mustafa Kemal Atatürk’ün hukuk danışmanı başkanlığında 1920 de 3 Nisan günü yanında Isparta Jandarma Kumandan yardımcısı ve iki Kuvvay-ı Milliye üyesi olduğu halde Antalya’ya doğru yol alırlar. Süldürzade Nadir efendi’ye akşamdan Isparta Kuvvay-ı Milliye kararı, silah alınmasıyla ilgili kararı ve yetkisibildirilir. Isparta Gayrımüslüm Rum tüccarlarından sonradan verilmek üzere borç alınır.

Nadir Süldür Efendinin heyetinin yanısıra 6 kişilik Geyran, Yazısöğüt yörüklerinden 16 katır ve 6 katır sahibi ile birlikte Isparta Jandarma birliğinden üç silahlı jandarma da eşlik eder. Gece yolculuğu yapılacaktır. Antalya merkezinden üç adet motorlu vasıta bir Antalya’ lı çiftlik sahibi (Antalya’lı) Tekelioğluzade Murad’ tan kiralanmıştır.

Üzerine Isparta Hilâl-î Ahmer (Kızılay) arması astar üzerine çizilip, kırmızı kök boya ile boyanıp; kiralanan motorın görülecek yerlerine bağlanır.

Geceleyin Anyalya’ dan silah yüklü üçmotor ve katır filoso aralıklı mesafeden sabaha yakın: Dağbeli bölgesine gelinir. Gündüz bir kaç çadırlık bu köyde kalındıktan sonra akşamı yola çıkılır.  Sabaha doğru silah yüklü üç motor ve katır filosu Isparta Dilmenler şararap fabrikası  bahçesinde bulunan evin deposunda bekletilir.                                                                                

Şimdi bu kutsal ev; Ispartalı  İş adamı Mustafa Karabulut tarafından ( Günümüzde: Dilmenler evi veya Rum Temelidis evi) aslına uygun restore edilir. Bir süre sonra da bu silahlar buradan  Kahraman Ispartalı arabacılar tarafından cepheye götürülür.

Antalya-Kaş-Kalkan deniz açıklarında İtalyan kaçakçılarından alınan silah, cephanelerin bir kısmı Isparta’ nın muhtemel işgal edilebilir endişesiyle; Isparta da bıraklılrken diğerleri Afyon ve Sandıklı cephesine at arabalarıyla gönderilmiş. Sadece at arabalarıyla değil; Katır ve eşek (Kolları) filolarıyla da lojistik destek, silah ve cephanelerin taşındığını anlamaktayız.

Cephane taşınan katır, merkepkollarına bir ad takılmış.”Karanfil kolları” denmiş. Savaş nedeniyle şifreli bir anlamı var tabi!.

“O günler, savaş günleri.. hastaneler, bazı evler hastane haline getirilmişti. Afyon cephesinde yaraalanan kahramanlarımız at arabalarıyla Isparta’ya getiriliyor, tedavi ediliyordu. Isparta’yı düşman işgal edemedi. Nedeni Süldürzade nadir Süldür ‘dür. Ali Dede Efendi ile birlikte Isparta’ nın düşman işgaline uğramamamsı için elinden geleni yaptılar. Ben 18 yaşındaydım o yıllar..”diyor arabacı Alioğlu Mustafa Kalkınan..

Devamla:  “Isparta Gayrımüslümleriyle iş ortaklığı vardı Nadir Bey’in. Isparta Rumları Isparta’ nın çok varlıklı insanlarıydı. Gülyağı, Afyon, Zahire, Gümüş-Altın, inşaat, bağcılık meslekleri falan hep Rumlarındı. Süldürzade Nadir Süldür beyi çok güvenirdi Rum işçevreleri. Nadir bey ne derse yapıyorlardı. Belediye Başkanıydı nadir Süldür bey. Isparta’nın o kara günlerde Bir taraftan Afyon, Sandıklı cephesine biz arabacılar cephane,  silah yetiştirirken Nadir beyin  Kuleönü çiftliğinden yine başka bir at arabası,  kağnı kolu Eğirdir’ e erzak götürürdü.

Demiryolu ile yapılmazdı. Demiryolunu Almanlar çalıştırırdı. Sırlarımız anlaşılmasın diye demiryolu yerine atarabası, kağnı ve katırlarla sevkiyat yapılırdı. Sevkiyatla Kuleönü’ ndeki Süldürzadeler çiftliğinden toplanan, hertürlü yardımlardı.

Erzaklar kayıklarla Eğirdir’den Gelendost (Akmescid) köyüne, bazen de düşmanın adam-larını yanıltmak için;  Gelendost Yenice köyü göl kıyısına ( Kiryolu bölgesine) taşınıyordu. Oradan da Akşehir’ e gidiyordu. Nadir Süldür bey çiftliğinin bütün gelirlerini cepheye erzak için harcandı. Hep bunlara şahitlik ederim Allah’ ın kitabına uyaraktan!  Amin!..”

İşte Isparta’ mızın bir numaralı kahramanları bunlar. Çiçeği burnunda Isparta Belediye Başkanı Sayın Şükrü Başdeğirmen bu kahramanlarımızın heykelini Isparta sokaklarına dikmeli.. Isparta kahramanlarımızdan Süldürzade Nadir Süldür’ün, Mevlevî Dedesi Ali Dede’nin heykellerini görmeliyiz  Isparta sokaklarda.

Yeni nesil gençlerimiz  kahramanlarımızı mutlaka tanıyıp; kendi yarınlarına bir istikamet vermeliler. Aile ocaklarının dumanını  tüttüren, sırtıyla, at arabasıyla, kağnısıyla, aç-susuz, kar-yağmur demeyip, mehmetçiğimizin mermisini  taşıyan, fedakâr, isimli, kutlu Isparta kahramanlarımızı tanımaya devam edeceğiz.

Isparta’ nın bir numaralı Kahramanları.. Cepheye  silah erzak ullaştıran korkusuz ““Karanfil Kolu Kuvvay-ı Milliye Arabacıları”, Ispartalı At Arabacılar Teşkilatı’ nı ve teşkilat başkanı Alioğlullarından Alioğlu Mustafa Kalkınan ve diğer arabacı kahramanlarımızı yeniden hatırla-yalım. Isparta’ mız, Belediye’ miz, Valiliği’ miz Milli Mücadele' nin Ispartalı Arabacı Kahramanlarını unutmamalı, unutturmamalı!.. Dûalarımızla bu güzel insanları unuttturursak, unutursak; bir gün arkamıza baktığımızda ne bir yeni nesil ne de vatan kalır. Alah korusun! Aziz Isparta Kahramanları: Kabriniz cennet olsun!.. Bayram AYGÜN 2019 -Isparta

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÖNE ÇIKANLAR
  • Parlar Halı Yıkama
  • Mehmet Usta  Kahramanmaraş Dondurmaları
  • Hazal Halı Yıkama
  • Dynobil
  • Kule 246
  • Barışın Yeri
  • Eroğlu Yumurtacılık
  • İMAR BARIŞI HAKKINDA MERAK ETTİKLERİNİZ
  • YILDIZHAN PLANLAMA ÇEVRE MÜHENDİSLİK LTD.ŞTİ.
  • BADEZ KURUYEMİŞ
  • PARLAR HALI YIKAMA
  • RİSK KENTSEL DÖNÜŞÜM MERKEZİ
  • BERKAN YAPI DENETİM
1/20
Tüm Hakları Saklıdır © 2018 Son 32 | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0246 500 40 40