Isparta Sancağı’ nda Toplu Ölümler..

Isparta Osmanlısı’ nın Barla’ lı Rum torun, Barlais (Barla) kitabının yazarı Vasilis  Bakirzis ‘Bak-ırcıoğlu’  (1993 Ölüm) nın torunlarına,  Lozan Mübadili Barla’ lı Rum  (Şu anda: Yunanistan-Selanik Kalavendra köyünde oturmakta)  Aslı Yunanca basılmışkitabı şahsıma gönderen saygı-değer Minas Küfüncüoğlu’ na çok teşekkür ederim. Barla da yatan Büyükanne Anna’ nın, Ulucami’nin çatısını kubbe haline getiren usta büyükbabası Kosta’nın  (atalarının) yattıkları gül kokan Isparta’ dan selamlar göndeririz. Bayram AYGÜN-Emekli Öğretm-Isparta -2020

1905’ li Isparta yıllarında: Kuşpalazı ( bakteri) virüsünün yol açtığı bulaşıcı hastalıktan Eğirdir, Barla, Uluborlu Bedire bölgelerinde nüfusun üçte biriinin yok olduğunu yazmış.                            Eğirdir Nis adalı Yunan yazar Vasili Bakırcıoğlu bulaşıcı virüsün bulaşmasından Kuşpalazı (Difteri)  etkeni ile karşılaşmamış. Çocuklar ağırlıklı ölmüşler. Isparta sancak bölgesinde binleri bulmuş,  insanlarımız kırılmıştır.

 Vasili Bakırcıoğlu kendisinin anı defterindekileri Barlais (Barla) adlı kitabına aktarmış. Kuşpalazı virüsünden ölenlerin sayısını  Eğirdir Nis adasının tek doktorunun anılarından da derlediği sayısal bilgileri kitabına aktarmış.

Şimdi Rum torunun ağzından dinleyelim: Bakırcıoğlu diyor ki:

“ Adadaki (Eğrdir Nis) tek doktor (Osmanlı Rum’u) Spartalis' ti. Çok ünlüydü. Spartas’ tan, (Isparta), Uluborlu, Barlais’ten (Barla) İlama, Bedre’ den, Gayrımüslim kardeşlerimizle birlikte Müslim kardeşlerimiz de akın akın Ada’ mızdaki doktora merhem (ilaç) için geliyorlar.

 Hastalara merhem formülleri hazırlayıp gönderiyordu. Bazen fırtına kopunca hastalığa yakalanmış Müslim kardeşlerimize kiliseye ait misafirhanede  ağırlıyorduk. (1905)

Ünlü Rum doktor hısımım  Dr. Nikolaos Taraktsoglou' ydu. Eğirdir Nis ‘de odasına kapanıp aylarca Difteri (Kuşpalazı)  virüs belasınından çocuk ve hastaların ölmesini engellemek için çalışıyordu. Hastalığa yakalananların bir çoğunda hastalıklarını  yavaşlattı da..

Eğirdir Kilisesi Papazı Vassos Esoğlu (oğlu) ve Eğirdir Hamidabat Müslim Kadısı Şeyh Abdurrahman Nafiz efendi torunu Lütfullah Hoca, Eğirdir Dizdarı (kale) sorumlusu Osman efendi birlikte karar alıp; Difteri hastası insanları Eğirdir-Nis adalı insanları Canadasi (ruhlar adası)’ nda Türkmen kardeşlerimizden ödünç alacağımız çadırlar içinde bir müddet kalmaları sağlandı.

Olmadı, tamamı ruhlarını Hz.İsa’ ya emanet ettiler. İki Müslim aileden de iki er vardı. Onlar-da difteri belasından ruhlarını Hz. Muhammmed’e teslim ettiler. Ruhlar adasına kayıklarla ocaktan çekilen kireç taşları ezilerek birlikte (Hristiyan ve Müslümler )barabarca (beraber) gömüldüler.                       

Papaz ve Müslim Hoca efendiler uzaktan Virüs ölüleri için dua ettiler. Eğirdir Cami-i Kebir mahallesinde yeralan Çuha (dokuma) evlerinde bulunan dokumacı Müslim ve Ortadoks ahali çocuklarına virüs musallat oldu. En fazla can kaybu bu mahallede oldu. Eğirdir Cami Kebir mahallesi  Culhacı Buycudullahın evindeki dokumahneden bir hafta da 24 çocuk telef oldu.

Oğli Karamustafa oğlu dokumacı Abdullah’ın evinde dokumacılardan 16’sı telef oldu.              Eğirdir Nis adası Rum topluluğu İlköğretim okulu talebelerine  uylayan Virüs Rum çocukları-ndan 27’  si Hz İsa’nın yanına gittiler. Eğirdir Ada’ lı Yazar, Papaz  Papaioakim Pesmatz-oglou' nun el yazmasına göre, Nis’ te yaşayan 125 Hıristiyan Hz. İsa’ ya kavuştu.

1905 yılında Nisadasi ve çok daha küçük bir Canadasi (ruhlar adası) insan yoktu. Osmanlı                . Yunan Rumları, Hristiyanları neredeyse tamamen Nis'de (Nislides' te) yaşıyorlardı..

Nis Ada’sının küçük Hıristiyan nüfusu, Eğirdir şehrinin 12 üyeli konseyinden biri olanRum danışman (Itare yönetim Azasi) günlüklerinde de: Virüs ölümleri Spartais (Isparta) köyleri-ndekiler,, Uluborlu’ dan, Bedre’ den Ortodokluktan II.Abdülhamid efendinin önerisiyle Müslümanlığı  seçen ( Psidya Isparta bölgesi) insanları 6 Nisan1906’ da Psidya bölgesi camilerinde Müslim Rumların dua toplantısı tüm camilerde yapıldı. Hepsini ogün Virüs kapmış. Dua törenlerine gelen müslümanlığı seçen ailelerden 33 aile bireylerinden17 kişi de telef oldular.

Neredeyse tüm Hristiyanlar, goblin (Dokuma üretim yerleri, halı ya da kızılağaç ören (Küfe-sepet) dokuma, örgüevleri geçici Psidya Paşpapazlığı ve Isparta kadılığının emriyle kapatıldı Müslüman, Gayrımüslimlerin topluca bir yerde bulunmaları yasaklandı. Bu yasaklar 1907’ ye kadar iki buçuk yıl devam etti Isparta Psiddya ya da, Hamideli bölgesinde..Nis Rum,  Müslim balıkçıların ikiden fazla bir araya gelmeleri de yasaklandı.

Eğirdir Nis Isparta bölgelerinde ahali hayatlarından dışarı pek çıkmamaları istendi. Eğirdir Ada dokuma, balıkçılık, kızılçam seper-küfe (Küfün) örgü işleri ile  kazancı (geliri) iki buçuk yıl aksadı. Müslim ve Gayrımüslim ahalisi çokça akçe zararı çektiler.

Diyebilirim ki: Psidya yada Hamidili bölgesindeki Müslüman, Hristiyan ahalisinin kardeşliği dönemde çok güçlendi. Müslümanlar, Rum Ortodokslar, Hristiyan Müslime, komşularına erzak, bakliyat, kurutulmuş et, pekmez, tuz desteği, dayanışması sağladılar.

Geleneksel sanayileşme süreci aksasa da bu dönemde Difteri (Kuşpalazı) virüsü bölgemizde dostluğu, kardeşliğimizigüçlendirdi.1720 Padişah  3.Ahmed ve II: Abdülhamid  döneminde”  Müslimliğiseçen Psidya Rumlarını hiç gücenmiyoruz. Hz. İsa Hz. Muhammed de aynı Allah’a inanıyoruz. Onlar 1924’teLozan mübadiliolmadılar.

 

Müslim olarak, Psidya bölgesinin köy ve kasabalarında, Sparta da kaldılar.                            Biz insanlık arıyoruz. Difteri virüs bakterisi  bizleri kardeşliğimizi öğretti (Osmanlı döneminde) kuşpalazı ve nezle-i müstevliye gibi salgın bizleri yaşamda çok şey öğretti hiç unutamam.

 Allah razı olsunki imdadımıza Sultan Abdülhamid Han yetişti: Meclis-i Tıbbiye-i Mülkiye ve Sıhhiye-i Umûmiye riyaseti tarafından Psidya virüs belasına elkoydu ve kurtulduk.                 Ölenler Hz. İsa’nın ve Hz. Muhammed’in yanında rahat uyusunlar..  Vasili Bakırcıoğli 1907 Barlais (Barla) ” diyor Isparta’ lı saygıdeğer Rum torunu..

 

 

Yorumlar (0)

Bu habere henüz yorum eklenmemiş. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

DİĞER HABERLER