• BIST 97.149
  • Altın 282,758
  • Dolar 5,7454
  • Euro 6,3899
  • Isparta 18 °C

DÛA (HIZIR) TAŞININ ÜZERİNE ÇIKAN VEYSEL AĞA.. (3)

BAYRAM AYGÜN

  13 Nisan Perşembeyi Cuma’ ya bağlayan gece, gün ağarmadan az önce, Isparta sokaklar-ında ilk gözüken Beziryağcı Hamdi  idi. Sokak kenarlarında direkler üzerindeki kapalı camlı sokak kandillerini söndürüyor, Ertesi gece için kandillere, fenerlere ve resmi dairelerin önleri-ndeki gaz lambalarına yakıt, Balina yağı takviyesi yapmakla meşgul...

   Isparta sancağı Buğday caddesine geldiğinde birkaç tanıyamadığı kişinin Saman pazarına bitişik, kurumuş kavak ağacının dalına bir cisim astığını görür. Bekler, mechul kişilerden biri-sini tanır gibi olur. Kurtuluş mahallesi Acemhan (Ermenihan) hamallarından Hamal Acem Gök Garo idi. Az sonra gün ağarınca da bu asılan cismin Karga ölüsü olduğunu görür. Aynı karga ölülerinin diğer mahallelerine de asılmış olduğunu da farkeder...

   Durumu sancak  mutasarrıf güvenlikçibaşı Hacı Kâtip Zade (Darbaz) İbrahim Vasfi Bey’ e bildirir. Hacı Kâtip Zade (Darbaz) İbrahim Vasfi Beydurumu zeser. Sancak Ispartası’ nın güvenlik komisyonu olağanüstü bir toplantıya çağrılır.

    Isparta Sancak Jandarma Kumandanı Süreyya bey, Belediye Başkanı Arapzade Mehmet Şevki Efendi (Şimdi aramızda olan  torun Arapzade Mustafa Durmaz beyin büyük dedeleri), Tüccar, Çifçi Süldürzade Mustafa Ağa (Şimdiki aramızda olan İşadamı Atila Süldür’ ün büyük dedeleri), Isparta Kadısı Kadı Çırpanlı Zade Hoca Şükrü Efendi, Tüccar, Hayırsever  Kaçkın Zade Hacı Ahmet Efendi ve Sanayi Ağası, Başağa Veysel Ağa (Önceki ITSO Başkanı, şimdi-ki Isparta Belediye Başkanı Şükrü Başdeğirmen’in büyük dedeleri), Isparta Sancak Valisi (Mutasarrıf) Nazmi bey, Isparta Sancak Değnekçibaşısı Bozbeyoğlu Salih (Güvenlikçi-Polis), yollar güvenlikçisi Derbentbaşı Şükrü Ağa, Rum cemaatinden  (Su değirmeni sahibi) Uncu Vasili , Ermeni cemaatinden Tüccar Vanik ağa, ...olmak üzere erken saatlerde toplanırlar.

   Şehrin belli yerlere kargaları asanların ortaya çıkarılması için hızlı birçalışma yapılması kararı alınır.

   Başka kararlar da alınır:

   Cuma günü halkın kışkırtılacağı gibi duyumların olması nedeniyle;

     Isparta’ da çok sevilen, sivil kanattan Belediye Arapzade Şevki Efendi, Tüccar Süldürzade Mustafa efendi, Rum Cemaatinden Uncu Vasili, Ermeni Cemaatinden Tüccar Vanik ağa ve Sanayi ağası Başağa Veysel  ağa, Kadı Çırpanı Zade Hoca Şükrü Efendi birlikte olacaklar. Cuma namazı kılınacak alanda, cemaatin görebileceği şekilde, Dûa (Hızr) taşının önünde, imamın arkasında sıralı, ayakta yer almaları düşünülür.

    Güvenlik toplantısında: “Cuma imamının,  padişah Sultan Reşat efendimiz adına, Müslüm-lerin ve Gayrımüslimlerin birliktelik hayrına namaz öncesi konuşma yapılması” kararlaştırılır.

  Cuma hutbesi bitiminde sözü Sanayi Ağası Başağa (Başdeğirmen)’ ya verilecek!.

   Hüseyinbaş Zade Sanayi Ağası Veysel ağa, Dûa (Hızırtaşı) taşı önündedir. Hızlıca taş üzerine çıkar. Cemaate seslenmeye başlar. Cemaatte bulunanlara hitaben kısa bir birliktelik, kardeşlik, dostluk konuşması yapar. Isparta Acemleri (Ermenileri) ile Müslüman ve Rumların kardeşkiğini bozma girişimleri boşa getirileceğini vurgular.

  Başağa, Sanayi ağası Veysel Ağa ( Şükrü Başdeğirmen’ in büyük, büyük dedeleri) etkili  konuşma yaparak; Isparta Ermenileri (Acemleri) ile Müslümanları karşı karşıya getirecek kışkırtmaların oyunlarını bozar..

  Cuma cemaatinin içine karışmış olan Rum, Ermeni Yahudi kışkıtmacılar başta Akşehirli Yahudi Romaniot Moses Ağa olmak üzere namazın bitiminde, boyunları eğik vaziyette namaz meydanını (Namazgah) terkederler.

  Sanayi Ağası Başağa Veysel ağanın daha samimi tarz- niyetle insanlara yaklaşması, ticari hayatında karşılıklı kazanç sağlama niyetinin her daim belli olşu, Isparta Müslüman ve Gayrımüslimlerin bu durumu farketmeleri zaten biliniyordu.

  Veysel ağanın beden dilini iyi kullanmada maharetli olduğunu, yine Isparta’lı Rumların anlatı , notlarından öğreniyoruz. Böylece dışarıdan gelen, Sancak Isparta’ sında Müslüman-Gayrı-müslimlerin muhtemel Adana’ da, birçok yerde olan insan kırımına neden olcak kötü fiillerin önlendiği görülür.

  1909 yıllarında Isparta sancak ahalisinden  Sanayi ağası Başağa Veysel  ağa, (Şu anda Isparta da torunları mevcut: Belediye Başkanı Şükrü Başdeğirmen),  Mevlevîhan Ak Silleli Memiş Hoca (Şuanda Isparta da torunları mevcut),  Belediye Arapzade Şevki Efendi (Şu anda Isparta da torunları mevcut),  tüccar Süldürzade Mustafa efendi (Şuanda Isparta da torunları mevcut),   Rum Cemaatinden Uncu Vasili, Ermeni Cemaatinden Tüccar Vanik ağa, Kadı Çırpanı Zade Hoca Şükrü Efendiler Isparta’ nın önde gelen ahalisindendiler.

    Bu Isparta’ lı memleketsever şahıslar, Sancak Isparta’ sı sokaklarında Isparta’ da yaşayan Müslim ve Gayrımüslim cemaatlere mahsus insanlarca görüldüklerinde:                                              Halka güven, içtenlikli doğal görüntüleri, kendilerinde, ailelerinde görülen karakter bütünlük-leri, güvenilir büyükler olarak bilinmekte olduklarını Rum kaynaklarından öğreniyoruz.

   Van, Tokat, Kayseri, Erzurum, Adana da yaratılan acı olaylar Isparta sancağında yaşanma-mış oldu. Müslümanlarla Isparta Ermenilerini birbirine düşürecek Yahudi oyunları Isparta topraklarında bozulur.  

Isparta 2019 Belediye Başkanı Şükrü Başdeğirmen’ in büyük dedeleri Sanayi Ağası, Başağa Veysel Ağa Namazgâh’ da namaz öncesi konuşmasının bir bölümünde:  ”- Karşınızda Selçuklu ’ yu, Osmanlı’ yı yurt yapmada imanlı Toros Türkmen yörüklerinin dağı olan Davraz dağı, barış ve  dostluk Dağı’ dır.

  Allah’ ın huzurunda olduğunuz şu anda arkanızda Kundaklıebe sırtları yıllarca sizlere bere-ketli meyveler verdi. Sağınızda duran Sidre tepesi, Kara tepe, Hisar tepe, Gölcük tepeleri, Kayı ve Çünür tepeleri yıllarca sizlere Müslümleri, Gayrımüslüm Rum ve Acemlerin (Ermeni) yüzlerine bakarak; kardeşlik, dotluk, dayanışma içinde olmamız gerektiği cesaretini verdiler.

   Kuş ve yabancı hayvanlarııyla, (Hayvan-Haşatıyla) bağlık bahçelik alanlar, meyveleriyle bizlere Tanrı’ nın (Allah’ ın) güzellikleriyle; ayrım, sen-ben demeden  bereketimiz oldular. Yüzyıllarca beraber aynım yapmadan, aynı sebzelerle, meyvelerle beslendik, aynı yaratıcıya ellerimizi Sem’ a ya  açıp şükrettik.

    Bu ayrılık-gayrılık yaratacak dedikodulara fırsat vermeyin. Yıllarca biz Müslümlarin Cuma’ larına katılan Isparta’ lı Gayrımüslim Rum ve Acem (Ermeni) Cemaatinden kardeşlerimize söylemek istediğim şudur: Hz.Muhammed’ imiz, Hz.İsa’ mızın dudaklarından çıkan seslere uyup, dostluğumuzu devam ettirelim” demesi sonunda Namazgâhdaki çok sayıda cemaat başlarını öne eğerek üç defa Allah-u Ekber! "allah en buyuktur" diye zikir tutarlar..

 (Isparta’ lı Rum torun Serafim Lazarosoğlu’ nu (Selanik) dedeleri Gavrili İstatioğlu’ nun 1909 yıllarında günlüklerindek notlardan..2018-Selanik)

  Sancak  girişi olan, eski adıyla: Isparta Sanat Okulu bölgesinde bulunan şehrin iki kapısın- dan birisi olan “ Metris Kapısı ” ile diğer kapısı olan “ Kaymakkapı “ arasında ertesi gün tüm Isparta halkı bu alanlara dökülür.

  Gayrı müslimler de; kadın kız oradadırlar.. Veysel Ağa Müslim ve Gayrımüslimlerle birlikte Isparta’nın yönetici ve dini temsilcilerinin gözünde destanlaşır!..

   Mustasarrıflığın, Medreselerin, Kiliselerin, varlıklı tüccarların, belediyenin  desteğiyle çok sayıda Erkeç (davar) kurban edilir. Müslüman bay-bayan (çor-çocuk), Isparta Acemleri (Ermenileri), Isparta Rumları toplanırlar. Bir büyük dûalı aş (adak) dökülür.                           

  Müslüman dûalarının yanısıra Ortodokslar adına (Rum ve Ermeni cemaatadına) kardeşliği vurgulayan Metropolit Papaz Meletios Hristidis, Hz. Muhammed ve Hz. İsa adına adak ikramı sırasında dûa eder. .

(Not:  Metropolit meletios Hristidis 1920 İstiklâl harbi sırasında Mustafa Kemâl’i destek veren ikinci Başpapazdır. Kurtuluş savaşından sonra Yunanistana dönmemiş olan Isparta doğumlu Papaz İstanbul’a yerleşir.Mustafa Kemâl İstanbul’da cemaatinin başın-da kalmas iznini vermiştir.)

   Başağa Veysel Ağa’ nın,  Cuma öncsi  Isparta Namazgâhında bulunan Hızır ya da Dûa taşı üzerindeki konuşması etkileyici olmuştur.

Başağa Veysel Ağa’nın konuşmalarını unutmamak için Isparta Rumlarınca hatıra defterlerine bot edilir. Ayrıca Psidya Metropolid’likTarih (Vakay-ı Name) defterine denotdüşülür.

   Konuşmasının bir bölümünü evine dönünce hatıra defterine not eden Şark Halı Kumpanya-sı ortaklarından Dionis Kıbrıslıoğlu’ nun torunu  Mina Ispartalıoğlu kaydeder. Yunanistan Kavadartsı’ da oturan torun Haci Hristo Yunanistan gezimde şahsıma notettirmiş, cep telefonuma sesini kaydetmiştim.

   Aynı olayı yine Isparta Rum  torun  Stratos Serafimogli’den de not alarak dinlemiştim geçen yaz! Araştırm: Bayram AYGÜN: Emekli Öğretm/Köşe Yazarı 2019 Isparta

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÖNE ÇIKANLAR
  • Parlar Halı Yıkama
  • Mehmet Usta  Kahramanmaraş Dondurmaları
  • Hazal Halı Yıkama
  • Dynobil
  • Kule 246
  • Barışın Yeri
  • Eroğlu Yumurtacılık
  • İMAR BARIŞI HAKKINDA MERAK ETTİKLERİNİZ
  • YILDIZHAN PLANLAMA ÇEVRE MÜHENDİSLİK LTD.ŞTİ.
  • BADEZ KURUYEMİŞ
  • PARLAR HALI YIKAMA
  • RİSK KENTSEL DÖNÜŞÜM MERKEZİ
  • BERKAN YAPI DENETİM
1/20
Tüm Hakları Saklıdır © 2018 Son 32 | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0246 500 40 40